Het avontuur van Louis Franciscus Kuijpers (deel 1)

19 dec 2013

Share

Het avontuur van Louis Franciscus Kuijpers
Deel 1: Wat vooraf ging

De reis van Louis Franciscus Kuijpers ging op de valreep bijna niet door. Het bericht stond op woensdag 27 juni 1923, op de kop af een week voor zijn geplande vertrek met het stoomschip Rotterdam van de Holland Amerika Lijn,  in de de arbeiderskrant Het Volk. “Een staking aan de Holland-Amerika-Lijn, vrees voor desertie,” kopte het blad, dat vermoedde dat de Rotterdam niet op tijd naar New York zou kunnen vertrekken. Ook andere kranten berichtten over de staking. De bemanning van de Rotterdam had, volgens de krant, geweigerd de monsterrol te tekenen omdat de directie van de Holland Amerika Lijn bekend had gemaakt de gage voor de heenreis pas te willen betalen nadat het schip de haven van New York voor de terugreis naar Rotterdam had verlaten. Het was gebruikelijk om een deel van de gage, de zogenaamde ‘afstandsnood’,  die aan de gezinnen thuis werd uitgekeerd, direct na aankomst in de haven van bestemming te betalen. Op vorige reizen was het echter steeds vaker voorgekomen dat bemanningsleden deserteerden en een baan in Amerika zochten. Tijdens de laatste reis waren  90 van de 300 bemanningsleden gedrost en de directie wilde dat nu met deze maatregel voorkomen. De bemanning pikte echter niet dat hun gezinnen hun gage later uitbetaald zouden krijgen.

Algemeen Handelsblad 29 juni 1923: Staking op het SS Rotterdam

Algemeen Handelsblad 29 juni 1923: Staking op het SS Rotterdam

De Sumatra Post wist te melden dat agenten van de bekende automobielfabrikant Henri Ford personeel van de schepen probeerden over te halen om in dienst te treden van de fabriek van Ford in Detroit. Ford was vooral op zoek naar technisch goed onderlegd machinekamerpersoneel en bood een minimumloon van 30 dollar per maand met vrij vervoer naar Detroit. Sommige deserteurs mochten zelfs hun gezin vanuit Nederland op kosten van Ford over laten komen. De Holland Amerikalijn diende een klacht tegen Henri Ford in bij de autoriteiten van Ellis Island. De directie  ging in overleg met ‘den Centralen Bond.’ Op 2 juli meldde Het Vaderland dat de staking was beëindigd nadat de directie bakzeil had gehaald. Er zou weer op de oude voorwaarden worden gemonsterd.

Sumatra Post 19 juli 1923: Ford heeft mensen nodig

Sumatra Post 19 juli 1923: Ford heeft mensen nodig

Hoewel Nederland in de Eerste Wereldoorlog neutraal was gebleven, was het leven voor de meeste Nederlanders in de oorlog en de eerste jaren erna geen vetpot. Er was schaarste aan cacao, zeep, meel en kaarsen. De regering distribueerde surrogaatproducten, zoals tulpenmeel en eikelkoffie. Er waren niet genoeg kolen om de huizen warm te stoken. Duitsland eiste aardappelen in ruil voor kolen. Om de neutraliteit te waarborgen was Nederland gedwongen om ook aardappelen te leveren aan de geallieerden. Voor de Nederlanders zelf bleven er haast geen aardappelen over. De voedselschaarste leidde in 1917 in Amsterdam tot het aardappeloproer. In 1918 brak de Spaanse Griep uit wat aan twee keer zo veel Nederlanders het leven kostte als de hongerwinter van 1944. De lonen waren laag, in 1924 werd er in Den Haag door ambtenaren gedemonstreerd tegen de opgelegde salarisverlaging. Het was dus niet verwonderlijk dat veel Nederlanders hun heil zochten in het buitenland.

Louis Franciscus Kuijpers was op 9 januari 1893 in Den Haag geboren als zoon van Petrus Bernardus Kuijpers en Catharina Johanna Maria Daniels. Hij woonde met zijn ouders, vier broers en twee zusters op de Noord-West Buitensingel 82 in Den Haag, vermoedelijk in het hofje. In 1920 verhuisde het gezin naar het Westeinde 58.

De Noord-West Buitensingel in Den Haag ca. 1918

De Noord-West Buitensingel in Den Haag ca. 1918

Het hofje aan de Noord-West Buitensingel

Het hofje aan de Noord-West Buitensingel

De kleine huisvesting van het grote gezin, de lage lonen en de schaarste in Nederland zullen er toe bijgedragen hebben dat Louis Franciscus rond zijn dertigste besloot om naar Amerika te vertrekken. Hij had het land als zeeman sinds zijn 28ste een paar keer aangedaan en dacht daar als loodgieter waarschijnlijk gemakkelijk een baan te kunnen vinden. Hij hoopte op betere arbeidsomstandigheden. Hij liet zich niet tegenhouden door de waarschuwende berichten die de regering in de kranten liet plaatsen om Amerika niet te idealiseren. De problemen die de Holland Amerikalijn ondervond met de in Amerika deserterende zeelieden bevestigde dat er daar voor technisch geschoolde mensen goed betaalde banen te vinden waren. En zo reisde Louis Franciscus eind juni vanuit Den Haag naar Rotterdam, om met het stoomschip Rotterdam van de Holland Amerikalijn naar Amerika te varen. (Wordt vervolgd.)

 

bronnen:

Gemeentearchief Den Haag
Delpher, artikelen over de stakingen en scheepvaartberichten in diverse kranten
Beeldbank Haags Gemeentearchief.
Immigranten in New York: archief van Ellis Island
Wildschut, Arie (2006). De tijd van wereldoorlogen en crisis. Serie Kleine geschiedenis van Nederland, deel 3. Zwolle: Waanders

No comments yet

Leave a Reply